در این کارگاه، تازهترین رویکردهای علمی و عملی در مدیریت تلفیقی مزارع برنج، همراه با معرفی تقویم زراعی اختصاصی و ترکیبات نوین حفاظتی، به کشاورزان منطقه ارائه شد.
کارگاه آموزشی تخصصی «مدیریت آفات، بیماریها و علفهای هرز برنج» با هدف ارتقای دانش فنی کشاورزان و بهروزرسانی روشهای کنترل عوامل خسارتزا، در روستای پایین گنجافروز و به همت مرکز خدمات بابلکنار برگزار شد. در این برنامه آموزشی که با مشارکت هلدینگ مامطیر و شرکتهای تابعه آن شامل «کیمیاکاران زرین مامطیر»، «شیمی گستران سبز مامطیر» و «شیمی پرتو نوین مامطیر» تشکیل شد، جمعی از برنجکاران، کارشناسان فنی و فعالان حوزه تولید محصولات کشاورزی حضور داشتند.
در ابتدای این نشست، خانم دکتر گرایلی با معرفی ساختار، اهداف و ظرفیتهای علمی و تولیدی مجموعه مامطیر، به تشریح رویکردهای نوین این هلدینگ در حوزه حفاظت از محصولات زراعی پرداخت. وی با اشاره به جایگاه ویژه برنج در سبد غذایی خانوارهای ایرانی و لزوم صیانت از عملکرد مزارع، تأکید کرد که سیاست مامطیر مبتنی بر ارائه راهکارهای علمی، پایدار و اقتصادی برای مدیریت عوامل خسارتزای محصولات است.
دکتر گرایلی در ادامه سخنان خود، با تمرکز بر آفات کلیدی برنج بهویژه مگس خزانه و کرم ساقهخوار برنج، چرخه زیستی، الگوی خسارت و زمان اوج فعالیت این آفات را برای حاضران تبیین کرد. وی با توضیح مراحل مختلف رشد آفت و همزمانی آن با رشد گیاه، به بیان نکات کلیدی در برنامهریزی مبارزه شیمیایی و مدیریتی پرداخت و اظهار داشت: «شناخت دقیق بیولوژی آفت و همزمانی مبارزه با مراحل حساس رشدی آن، مهمترین اصل در افزایش کارایی سموم و کاهش مصرف بیرویه نهادههاست.» به گفته وی، انتخاب صحیح زمان مصرف سموم، استفاده از دز توصیهشده و تلفیق روشهای زراعی با مبارزه شیمیایی، از مهمترین محورهایی است که میتواند ضمن حفظ عملکرد، به کاهش هزینهها و کاهش آسیبهای زیستمحیطی کمک کند.
در بخش دیگری از این کارگاه، مهندس مهدی آقاجانی به بررسی بیماریهای مهم برنج پرداخت و با تأکید بر نقش پیشگیری در مدیریت مؤثر بیماریها، بر ضرورت شروع اقدامات حفاظتی از همان مرحله پیش از کاشت تأکید کرد. وی با اشاره به اهمیت ضدعفونی بذر بهعنوان نخستین گام در کاهش اینوکولومهای اولیه، افزود: «ضدعفونی اصولی بذر میتواند بهطور معنیداری فشار بیماری را در مراحل ابتدایی رشد کاهش دهد و پایهای سالم برای مزرعه فراهم کند.»
مهندس آقاجانی سپس با تمرکز بر بیماریهای بلاست برنج و شیت بلایت، ضمن معرفی عوامل بیماریزا، به تشریح شرایط اپیدمی این بیماریها، نقش رطوبت، دما و مدیریت تغذیهای در تشدید یا کاهش شدت بیماری پرداخت. او در ادامه، سموم مؤثر و استراتژیهای کاربردی کنترل این بیماریها را معرفی کرد و با ارائه مثالهای میدانی، اهمیت تدوین یک برنامه منظم و زمانبندیشده برای مصرف قارچکشها را مورد تأکید قرار داد. در این بخش، برخی از ترکیبات جدید تولیدی شرکت نیز به حاضران معرفی شد که از جمله آنها میتوان به ایزوپروتیولان بهعنوان گزینهای کارآمد در برنامههای مدیریت بیماری اشاره کرد. وی با اشاره به چالش فزاینده مقاومت عوامل بیماریزا به برخی سموم، خاطرنشان کرد: «استفاده هدفمند از ترکیبات جدید، در کنار رعایت تناوب مصرف سموم، نقش مهمی در جلوگیری از بروز مقاومت در جمعیت عوامل بیماریزا دارد.»
در ادامه برنامه، مهندس قنبرزاده به موضوع علفهای هرز برنج و چالشهای جدی ناشی از آنها در مزارع منطقه پرداخت. وی با اشاره به تنوع گونهای علفهای هرز باریکبرگ و پهنبرگ در شالیزارها، توضیح داد که حضور این علفها علاوه بر کاهش قابل توجه عملکرد، میتواند هزینههای تولید و مصرف نهادهها را بهشدت افزایش دهد. او اهمیت شناخت دقیق فلور علفهای هرز هر مزرعه را بهعنوان مقدمهای برای انتخاب علفکش مناسب مورد تأکید قرار داد و گفت: «انتخاب علفکش مناسب باید بر اساس گونهشناسی علفهای هرز، مرحله رشدی برنج و شرایط مزرعه انجام شود؛ هرگونه تصمیمگیری بدون توجه به این عوامل، احتمال عدم کنترل مطلوب و اتلاف هزینه را بالا میبرد.»
مهندس قنبرزاده با بیان اینکه کارایی علفکشها بهشدت وابسته به زمان مصرف و شرایط محیطی است، افزود: «هرگونه تأخیر یا انتخاب نادرست در زمان کاربرد، میتواند منجر به کاهش شدید اثربخشی و تداوم حضور علفهای هرز در مزرعه شود.» در این بخش از کارگاه، علفکشهای وارداتی جدید، از جمله ترکیب پنوکسولام + سایهالوفوپ، معرفی و ویژگیهای فنی، طیف کنترلی، زمان مصرف و نکات ایمنی آنها برای کشاورزان تشریح شد. همچنین به ضرورت رعایت دورههای کارنس، اختلاطپذیری و توجه به توصیههای برچسب در هنگام مصرف این ترکیبات اشاره شد.
از دیگر بخشهای مهم این کارگاه، ارائه و تشریح «تقویم زراعی اختصاصی مجموعه» بود؛ تقویمی که بهطور ویژه بر اساس مراحل فنولوژیک رشد برنج تدوین شده است. در این تقویم، برنامه زمانبندی دقیق مصرف قارچکشها، حشرهکشها و علفکشهای متناسب با هر مرحله رشدی برنج درج شده و تلاش شده است تا با تلفیق توصیههای علمی، شرایط اقلیمی منطقه و تجربههای میدانی، راهنمایی کاربردی و قابل اتکا برای کشاورزان فراهم شود. این تقویم بهصورت مکتوب در اختیار تمامی کشاورزان حاضر قرار گرفت تا بتواند بهعنوان یک ابزار عملی، در برنامهریزی دقیقتر عملیات مزرعه مورد استفاده قرار گیرد.
به گفته برگزارکنندگان، استفاده از این تقویم زراعی و پایبندی به توصیههای آن میتواند نقش مؤثری در بهینهسازی مدیریت مزرعه، کاهش هزینههای تولید، افزایش بهرهوری مصرف نهادهها و در نهایت، افزایش عملکرد و کیفیت محصول ایفا کند. در حاشیه برنامه، کارشناسان حاضر به صورت چهرهبهچهره به پرسشهای مطرحشده از سوی کشاورزان پاسخ دادند و درباره جزئیات فنی مصرف محصولات، شرایط بهینه کاربرد و نحوه تلفیق روشهای مختلف مدیریتی توضیحات تکمیلی ارائه کردند.
در پایان این کارگاه، شرکتکنندگان با طرح سؤالات تخصصی خود، دیدگاههایشان درباره مشکلات رایج مزارع برنج در منطقه را با مدرسان به اشتراک گذاشتند و از نزدیک با جدیدترین راهکارهای مدیریت تلفیقی آفات، بیماریها و علفهای هرز آشنا شدند. حاضران با قدردانی از برگزاری این دوره، بر تداوم و گسترش چنین برنامههایی برای ارتقای سطح علمی و عملی کشاورزان منطقه تأکید کردند. نمایندگان هلدینگ مامطیر نیز با ابراز خرسندی از استقبال کشاورزان، بر تعهد این هلدینگ در همراهی با تولیدکنندگان و حمایت از توسعه کشاورزی دانشبنیان در کشور تأکید کردند و اعلام داشتند که برنامهریزی برای برگزاری دورههای آموزشی تکمیلی و تخصصی در سایر مناطق برنجخیز نیز در دستور کار قرار دارد.
به این ترتیب، کارگاه تخصصی «مدیریت آفات، بیماریها و علفهای هرز برنج» نه تنها بستری برای انتقال دانش روز و معرفی راهکارهای نوین حفاظتی فراهم کرد، بلکه گامی در جهت تقویت ارتباط میان بخش تولید، جامعه علمی و کشاورزان منطقه بابلکنار بهشمار میآید؛ ارتباطی که میتواند زمینهساز ارتقای پایداری و بهرهوری در تولید برنج باشد.
